Wędrówki bez ukąszeń i poparzeń: kleszcze, komary, słońce

Dobrze zaplanowana wędrówka powinna kończyć się zmęczeniem i dobrym humorem, a nie świądem, poparzoną skórą czy nerwowym szukaniem kleszcza. Większości kłopotów da się uniknąć, jeśli odpowiednio dobierzesz ubiór, spakujesz kilka drobiazgów i wyrobisz sobie parę nawyków. Poniżej zebraliśmy praktyczne zasady, które sprawdzą się zarówno na spacerze po lesie, jak i w górach.

Kleszcze: ochrona zaczyna się przed wyjściem

Kleszcze czyhają głównie w wysokiej trawie, krzewach, na skraju lasu i na wilgotnych, zarośniętych ścieżkach. Nie skaczą z drzew, tylko czekają na łodygach roślin, aż ktoś o nie zawadzi. Dlatego najważniejsza jest odpowiednia odzież i unikanie kontaktu z gęstą roślinnością.

• Zakryj ciało. Wybierz długie spodnie i koszulę lub bluzę z długim rękawem. Nogawki wpuść w skarpety, a buty niech zakrywają całą stopę.
• Postaw na jasne kolory. Na jasnym materiale łatwiej zauważyć małego pajęczaka, zanim dotrze do skóry.
• Noś nakrycie głowy. Szczególnie w lesie i na łąkach, a u dzieci to wręcz konieczność.
• Trzymaj się środka ścieżki. Omijaj wysokie trawy i gęste podszycie, nie siadaj bezpośrednio na zarośniętym podłożu.
• Rozważ repelent. Na rynku są preparaty przeznaczone specjalnie przeciw kleszczom, także do impregnacji odzieży. Zawsze czytaj etykietę i stosuj się do instrukcji, bo skuteczność i sposób użycia bywają różne.

Kontrola po powrocie

Nawet przy dobrym zabezpieczeniu warto obejrzeć całe ciało po każdej wycieczce. Kleszcze lubią miejsca cienkie, ciepłe i wilgotne: skórę głowy, okolice uszu i karku, pachy, zgięcia łokci i kolan, pachwiny, pępek oraz linię bielizny. U dzieci zwracaj szczególną uwagę na głowę i kark. Ubrania wrzuć do prania, a plecak i kurtkę sprawdź i otrząśnij na zewnątrz. Zwierzęta, które były z Wami na szlaku, też wymagają przeglądu.

Jeśli znajdziesz przyczepionego kleszcza, usuń go jak najszybciej pęsetą lub specjalnym narzędziem, chwytając tuż przy skórze i wyciągając równym ruchem. Miejsce zdezynfekuj i zapamiętaj datę zdarzenia. Jeśli pojawią się niepokojące objawy albo masz wątpliwości, skontaktuj się z lekarzem.

Komary i meszki: unikaj ich pory i miejsc

Komary są najbardziej aktywne o świcie i o zmierzchu oraz w pobliżu stojącej wody, mokradeł i zacienionych, wilgotnych zakątków. Jeśli możesz, zaplanuj trasę tak, by o tych porach nie przechodzić przez takie tereny, a nocleg rozbijaj z dala od zastoisk wody.

• Ubierz się warstwowo i luźno. Komary potrafią ukąsić przez ciasno przylegający, cienki materiał, więc lepsza jest luźna odzież z długim rękawem.
• Stosuj repelent zgodnie z etykietą. Nie nakładaj go na rany ani podrażnioną skórę, unikaj okolic oczu i ust. W przypadku dzieci, kobiet w ciąży i osób z wrażliwą skórą sprawdź zalecenia producenta lub zapytaj farmaceutę.
• Zadbaj o namiot. Siatka w wejściu i szczelnie zamykane zamki ograniczą liczbę nocnych gości. Przy dłuższych biwakach przyda się moskitiera.
• Uważaj na intensywne zapachy. Mocne perfumy i niektóre kosmetyki mogą przyciągać owady.

Jeśli mimo wszystko zostaniesz ukąszony, staraj się nie drapać. Chłodny okład zwykle łagodzi swędzenie, a rozdrapane ranki łatwiej ulegają zakażeniu.

Słońce: ochrona skóry, oczu i organizmu

W lesie łatwo o złudne poczucie bezpieczeństwa, ale na odkrytych szlakach, grzbietach górskich i przy wodzie słońce potrafi dać w kość. Im wyżej, tym promieniowanie UV jest silniejsze, a chłodniejszy wiatr maskuje przegrzanie.

• Krem z filtrem. Wybierz filtr wysoki, odpowiedni do swojej karnacji, i nałóż go z odpowiednim wyprzedzeniem przed wyjściem. Ponawiaj w ciągu dnia, zwłaszcza gdy się pocisz. Nie zapominaj o uszach, karku, wierzchu dłoni i stóp w sandałach.
• Nakrycie głowy. Kapelusz z rondem lub czapka z daszkiem osłaniają twarz, a chusta na kark pomaga uniknąć oparzeń.
• Okulary z filtrem UV. Dobre szkła chronią oczy, a w górach i na śniegu bywają niezbędne.
• Przewiewna odzież. Lekkie, długie rękawy z oddychających materiałów chronią skórę lepiej niż krem i dodatkowo ograniczają kontakt z owadami.

Woda i planowanie trasy

Pij regularnie, nie czekaj, aż poczujesz silne pragnienie. Zabierz więcej wody, niż wydaje Ci się potrzebne, a w upalne dni dodaj coś słonego do jedzenia. Najtrudniejsze odcinki zaplanuj na ranek, a okolice południa wykorzystaj na dłuższy odpoczynek w cieniu. Jeśli pojawi się silny ból głowy, zawroty, nudności lub dezorientacja, przerwij marsz, schłodź się w cieniu i w razie braku poprawy wezwij pomoc pod numerem 112.

Jak pogodzić wszystkie zabezpieczenia

Przy ochronie przed słońcem i owadami jednocześnie najczęściej zaleca się nałożenie najpierw kremu z filtrem, a dopiero po jego wchłonięciu repelentu. Dokładne wskazówki znajdziesz na opakowaniach, bo różne preparaty mają różne zasady łączenia. Dobrym rozwiązaniem jest też zastąpienie części kosmetyków odpowiednią odzieżą, która działa przez cały dzień i nie wymaga poprawek.

Przed wyjściem warto sprawdzić krótką listę rzeczy do zabrania:

1. długie spodnie i koszula z długim rękawem w jasnym kolorze,
2. nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne,
3. krem z filtrem i repelent,
4. pęseta lub narzędzie do usuwania kleszczy oraz środek do dezynfekcji,
5. zapas wody i lekka przekąska,
6. podstawowa apteczka z plastrami i opatrunkami.

Takie przygotowanie zajmuje kilka minut, a znacznie zmniejsza ryzyko przykrych niespodzianek. Pamiętaj też, że zasady dotyczące wstępu do lasów, parków narodowych czy rezerwatów mogą się zmieniać, więc przed wyprawą zerknij na aktualne informacje o danym terenie. Dzięki temu spokojnie skupisz się na tym, co w wędrówce najlepsze: widokach, ciszy i ruchu na świeżym powietrzu.