Rozpoznawanie twarzy: jak działa i jak chronić swoje zdjęcia

Rozpoznawanie twarzy zamienia zdjęcie w zestaw liczb i porównuje go z innymi. Dzięki temu odblokowujesz telefon spojrzeniem i szybko znajdujesz w galerii zdjęcia babci. Ta sama technologia może jednak identyfikować ludzi bez ich wiedzy, dlatego warto wiedzieć, jak działa i jak zabezpieczyć własne zdjęcia.

Jak komputer rozpoznaje twarz

Człowiek patrzy na twarz i widzi znajomego. Program działa inaczej. Najpierw wykrywa, że w kadrze w ogóle jest twarz. Potem analizuje jej charakterystyczne cechy: odległości między oczami, kształt nosa, linię szczęki, proporcje rysów.

Z tych danych powstaje wzorzec twarzy, czyli długi ciąg liczb, często nazywany szablonem biometrycznym. To nie jest zdjęcie, tylko jego matematyczny opis. Rozpoznawanie polega na porównaniu dwóch takich wzorców: im bardziej są podobne, tym większa szansa, że to ta sama osoba.

Większość pracy wykonują dziś sieci neuronowe, uczone na bardzo dużych zbiorach zdjęć. Radzą sobie z różnym oświetleniem, okularami czy zmianą fryzury, ale nie są nieomylne. Mogą się mylić przy słabej jakości obrazu, a ich skuteczność bywa różna dla różnych grup osób.

Gdzie spotykasz rozpoznawanie twarzy

Częściej, niż się wydaje:

• odblokowywanie telefonu lub aplikacji,
• galerie zdjęć, które grupują fotografie według osób,
• serwisy społecznościowe podpowiadające oznaczenia znajomych,
• systemy kontroli dostępu w biurach i budynkach,
• bramki na lotniskach oraz niektóre systemy monitoringu.

Ważne jest, gdzie odbywa się porównanie. Gdy wzorzec twarzy zostaje tylko na twoim urządzeniu, ryzyko jest mniejsze. Gdy zdjęcia trafiają na serwery firmy, pytanie o to, kto ma do nich dostęp i jak długo je przechowuje, staje się kluczowe.

Dlaczego zdjęcia twarzy wymagają ochrony

Hasło można zmienić, twarzy nie. Dlatego zdjęcia i oparte na nich dane biometryczne zasługują na większą ostrożność niż zwykłe informacje. Kilka zagrożeń, o których warto pamiętać:

• publicznie dostępne zdjęcia mogą być masowo pobierane i wykorzystywane do budowania baz danych,
• zdjęcie może zdradzać więcej, niż widać na pierwszy rzut oka, bo pliki często zawierają ukryte metadane, takie jak czas wykonania, model aparatu, a czasem dokładną lokalizację,
• cudze zdjęcia bywają wykorzystywane do podszywania się pod kogoś albo do tworzenia przerobionych, fałszywych materiałów,
• zdjęcia dzieci wrzucone dziś do sieci pozostaną tam, gdy dziecko dorośnie i samo zdecyduje, czy tego chce.

Jak zadbać o prywatność zdjęć: praktyczne kroki

Nie musisz rezygnować z robienia i udostępniania zdjęć. Wystarczy kilka nawyków.

1. Przejrzyj ustawienia prywatności w serwisach społecznościowych. Ogranicz widoczność zdjęć do znajomych i wyłącz automatyczne podpowiadanie oznaczeń, jeśli taka opcja jest dostępna.
2. Sprawdź, co robi aplikacja do zdjęć. Zajrzyj w ustawienia galerii i kopii zapasowej: czy grupowanie twarzy działa lokalnie, czy w chmurze, i czy możesz je wyłączyć.
3. Usuń metadane lokalizacji przed publikacją. Telefony pozwalają wyłączyć zapisywanie położenia w aparacie, a wiele systemów oferuje opcję udostępniania zdjęcia bez danych o miejscu.
4. Ogranicz liczbę publicznych zdjęć twarzy, zwłaszcza wyraźnych portretów w wysokiej rozdzielczości. Zdjęcia z daleka albo z profilu są trudniejsze do wykorzystania.
5. Uważaj na zdjęcia dzieci. Pomyśl, czy muszą być publiczne, i nie pokazuj miejsc, w których dziecko regularnie bywa, np. szkoły czy przedszkola.
6. Czytaj zgody w aplikacjach. Zabawy typu „postarz swoje zdjęcie” często wymagają przesłania twarzy na serwer. Zastanów się, czy warto.
7. Zabezpiecz konta z chmurą zdjęć długim, unikalnym hasłem i uwierzytelnianiem dwuskładnikowym. Wyciek konta to najprostsza droga do utraty prywatnych zdjęć.
8. Pytaj o zgodę. Zanim opublikujesz zdjęcie, na którym są inne osoby, upewnij się, że nie mają nic przeciwko.

Twoje prawa i co zrobić, gdy zdjęcie krąży w sieci

Twarz na zdjęciu jest daną osobową, a gdy służy do identyfikacji, może być traktowana jako dana biometryczna, która podlega szczególnej ochronie. W Unii Europejskiej obowiązuje RODO, które daje m.in. prawo dostępu do swoich danych i prawo do ich usunięcia w określonych sytuacjach. Szczegółowe zasady, wyjątki i nowe regulacje dotyczące sztucznej inteligencji się zmieniają, więc warto sprawdzić aktualne informacje u organu ochrony danych osobowych.

Jeśli twoje zdjęcie pojawiło się w sieci wbrew twojej woli:

• zachowaj dowody, czyli zrzuty ekranu z datą i adresem strony,
• skorzystaj z formularza zgłoszeniowego platformy i poproś o usunięcie materiału,
• napisz do osoby, która opublikowała zdjęcie, jeśli ją znasz,
• w poważniejszych sprawach, np. przy nękaniu lub przerobionych materiałach, skonsultuj się z prawnikiem lub zgłoś sprawę odpowiednim organom.

Rozpoznawanie twarzy nie jest ani z gruntu złe, ani całkiem bezpieczne. Najlepsza ochrona to świadome decyzje: wiedzieć, gdzie trafiają twoje zdjęcia, ograniczać to, co publiczne, i regularnie przeglądać ustawienia prywatności.